My rating: 4 of 5 stars
Υπάρχουν ταξιδιωτικά βιβλία που απλώς καταγράφουν διαδρομές και άλλα που καταγράφουν έναν κόσμο. Το οδοιπορικό του Gaston Deschamps ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Ο Γάλλος αρχαιολόγος, περιηγητής και δημοσιογράφος διασχίζει το 1890 τη Μικρά Ασία, από τη Χίο και τη Σμύρνη ώς το Αϊδίνι, την Έφεσο, την Καρία και την Πισιδία, και αφήνει ένα έργο που είναι ταυτόχρονα ιστορικό τεκμήριο και λογοτεχνικό κείμενο.
Ένας συγγραφέας ανάμεσα σε δύο κόσμους
Ο Deschamps (1861–1931), μέλος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, ταξίδεψε εκτεταμένα στην Ελλάδα και την Ανατολή. Συνδυάζει την παρατηρητικότητα του επιστήμονα με τη γλαφυρότητα του λογοτέχνη και τη «γαλλική κομψότητα» της γραφής του. Οι περιγραφές του ανασύρουν εικόνες, χρώματα και αρώματα μιας εποχής που δεν υπάρχει πια, και ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι ταξιδεύει μαζί του.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία πριν από το τέλος
Η μεγαλύτερη αξία του βιβλίου είναι ίσως η ματιά του στην Οθωμανική Αυτοκρατορία των τελευταίων της δεκαετιών. Με αξιοσημείωτη αντικειμενικότητα και από τη δυτική, ορθολογική του σκοπιά, ο Deschamps αποτυπώνει τη δομή και την καθημερινότητά της. Βλέπει τις κοινωνικές αντιθέσεις και την παρακμή της οθωμανικής διοίκησης, αλλά βλέπει και την οικονομική και πολιτισμική ζωντάνια των τοπικών πληθυσμών. Έτσι το κείμενο γίνεται πρωτογενής μαρτυρία για έναν κόσμο που λίγες δεκαετίες αργότερα θα διαλυθεί ολοσχερώς.
Ο νόστος για την ελληνική αρχαιότητα
Σε όλο το έργο διαπερνά ένας βαθύς ρομαντισμός και ο θαυμασμός για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Για τον Deschamps η αρχαιότητα είναι ιδεώδες, ένας κόσμος όπου κυριαρχούσαν η λογική, η φιλοσοφική αναζήτηση και η αρμονία. Αυτός ο πνευματικός νόστος χρωματίζει το βλέμμα του καθώς περιπλανιέται ανάμεσα στα ερείπια των πόλεων, και κάθε αρχαίος λίθος γίνεται αφορμή για στοχασμό.
Τοπία και ανθρώπινη παρουσία
Οι εικόνες της υπαίθρου, της ντόπιας ζωής και των τοπίων που φιλοτεχνεί ο συγγραφέας έχουν βαθιά συναισθηματική συγγένεια με τη λογοτεχνική ατμόσφαιρα της «Αιολικής Γης» του Ηλία Βενέζη. Και στα δύο έργα η φύση, η νοσταλγία και η ανθρώπινη παρουσία πλέκονται αρμονικά, και ο μικρασιατικός χώρος ζωντανεύει ως τόπος μνήμης και συναισθήματος.
Γιατί αξίζει να διαβαστεί
Το «Στους δρόμους της Μικρασίας» είναι ένα παράθυρο στον χρόνο. Απευθύνεται στους φίλους της ιστορίας και σε όσους αγαπούν τη λογοτεχνία της περιήγησης, και προσφέρει μια σπάνια, πρωτογενή ματιά στη Μικρά Ασία του τέλους του 19ου αιώνα, πριν από τις μεγάλες ανατροπές που ακολούθησαν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου